Giáo viên dùng tài liệu như thế nào để không bị tố đạo văn, ăn cắp ý tưởng và vi phạm bản quyền.

Thấy dạo này lùm xùm vụ cô Trang Anh tố giáo viên khác copy tài liệu của mình và bị tố ngược lại là tài liệu của cô cũng không chính thống. Rồi trung tâm hoa lá, phai tàn gì lấy tài liệu của nước ngoài tổng hợp lại rồi đem đi bán thì có phải vi phạm luật? Chưa biết thực hư thế nào nhưng mà, ột số giáo viên Theo mình thấy cũng chưa rõ về luật bản quyền, và nên sử dụng tài liệu như thế nào cho công bằng với tác giả và hợp lệ, nên mình xin chia sẻ một chút về những gì mình đã tìm hiểu về luật bản quyền, và giúp các bạn tránh tai tiếng trong quá trình dạy học. Bạn nào đã vi phạm thì rút kinh nghiệm nha. Copyright – Luật bản quyền1. Một sản phầm được viết, hay tạo ra, thì ngay lập tức thuộc chủ quyền của tác giả, không cần biết họ có đăng ký quyền bảo hộ sản phẩm trí tuệ hay chưa. Đây là luật bất thành văn. Vậy nên tất cả sách vở được xuất bản ở nước ngoài hay ở Việt Nam, đều là sản phầm trí tuệ thuộc về đơn vị, cá nhân làm ra nó. 2. Đơn vị, cá nhân này có quyền quyết định sản phầm của họ được phát tán, chia sẻ và trình bày trên phương tiện đại chúng. Thường các sách ở nước ngoài đều đăng ký bản quyền nên chắc chắn là copy, in lại để bán là phạm luật. Fair Use – Nguyên tắc sử dụng hợp lý 3. Trong môi trường giáo dục và làm content thì có một cụm hay được sử dụng đó là fair use, có nghĩa là bạn được dùng sản phẩm trí tuệ của người khác, trong một GIỚI HẠN NHẤT ĐỊNH, mà không cần xin phép. Những trường hợp đó là trường hợp nào: – Dùng với mục đích gì: một bộ phim hài được sản xuất, bạn dùng một clip nhỏ trong phim để dạy tiếng Anh, trong trường hợp này bạn không cạnh tranh trực tiếp với sản phầm đó, thì bạn có quyền được xài và có thể trích nguồn. Nhưng nếu tác giả chính của sản phẩm, vì một lí do nào đó, không cho bạn xài thì bạn và thông báo với bạn, bạn cũng phải bắt buộc tháo xuống. Ngừoi ta là tác giả, người ta có quyền. – Dùng để viết review hay làm parody: trong trường hợp này bạn đang review sách nên cũng có quyền trích- Dùng ít hơn 10% và trích nguồn hẳn hoi. Không làm ảnh hưởng đến lợi nhuận hay thuyên giảm khả năng tiêu thụ của sách. Ví dụ nếu bạn dùng tài liệu bạn kiếm được từ một cuốn sách, copy 50%, in lại và bán thì đây là vi phạm fair use, vì nó lấy đi lượng khách hàng đáng lí là thuộc về cuốn sách mà bạn đã copy. Vi phạm luật bản quyền và nguyên tắc sử dụng hợp lý. Nếu bạn copy nội dung của sách, dù chỉ là một dòng hay 2 dòng và tự nhận là của bạn, và bán sách với lợi nhuận, không trích nguồn, thì đây là vi phạm luật bản quyền. Để tránh vi phạm thì bạn có thể viết lại (paraphrase) để tạo thành câu của mình, hoặc dùng ít hơn 10% và trích nguồn. Nếu bạn dùng ý tưởng của ai đó mà không trích nguồn thì cũng là vi phạm bản quyền. Ví dụ, trong khi dạy phát âm thì có một số ý tưởng đã được xây dụng sẵn bài bản cho học ngữ điệu như jazz chants hay Prosodic Pyramid. Nếu bạn dùng những ý tưởng này để xây khoá học, thì cũng cần phải trích nguồn. Nếu bạn xây nên một ý tưởng mới, khởi nguồn từ một ý tưởng có sẵn thì trong quá trình lập luận có thể dẫn nguồn cho ý tưởng có sẵn, và dựa vào lập luận và xây lên ý tưởng mới, thì ý tưởng mới là của bạn. Và người khác cũng phải tôn trọng bản quyền cho ý tưởng của bạn. Sách workbook cho học viên, mua 1 bản in ra 100 bản cũng là vi phạm bản quyền. Hồi mới đi dạy mình cũng hay in sách tùm lum vì muốn tiết kiệm tiền cho học viên, nhưng giờ thì đã khôn ra nên là hết rồi, huhu.Sách tiếng Anh mà bạn mua thì bạn có quyền xài trong phạm vi lớp học. Tránh việc copy và phát tán online hay tự nhận là của mình. Các nguồn bạn có thể tự do sử dụng:Những nguồn tài liệu mà bạn có thể tự do xài, trích nguồn cho mục đích thương mại là những tài liệu thuộc public domain, trong đó có trang VOA, và US Department of State. Ngoài ra, sách nước ngoài xài miễn phí và free và không trích nguồn, bạn có thể tìm ở: OER – Open Educational Resources. Project Gutenberg Librivox

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s